Радиоактивтілік. Радиоактивті сәулелену және оның түрлері

X=q/M

Күнi бүгiнге  дейiн экспозициялау дозасының  рентген деп аталатын жүйеден  тыс бiрлiгi қолданылады. 1 Р = 2,58•10-4 Кл/кг

Жұтылған  доза мөлшерi бiрдей болғанымен әртүрлi сәулелердiң биологиялық әсерi әртүрлi болады. Мысалы альфа-сәуленiң 1Гр-нiң  тiрi организмге әсерi гамма-сәуленiң 20 Гр-нiң әсерiндей болады. Әртүрлi сәулелердiң әртүрлi биологиялық әсерi k - сапа коэффициентiмен сипатталады. Жұтылған дозаның сапа коэффициентiне көбейтiндiсi эквиваленттi доза Н деп аталады. H=D• k. Эквиваленттi дозаның өлшем бiрлiгi зиверт (Зв).

Жоғарыда  айтқанымыздай радиоактивтi сәулелердiң  тiрi организмге әсерi клеткадағы атомдар  мен молекулаларды иондауымен байланысты. Бұл сәуленiң тiрi клеткаға әсерiнiң  бiр қатерлi салдары осы клетканың  бөлiну арқылы жаңа клетка пайда болу функциясының бұзылуы. Қатердiң кебiр  белгiлерi сәулелене салысымен бiлiнсе, кейбiрi бiраз уақыттан соң ғана белгi бередi.Мысалы сәуле әсерiне ұшыраған адам лейкоздан орташа алғанда 10 жылдан кейiн қайтыс болады. Iсiк ауруына  шалдығудың ықтималдылығы алған  дозаның мөлшерiне пропорционал.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.2. Биологиялық қорғаныс

 Иондаушы  сәулелердiң биологиялық әсерi және  олардың адам өмiрiне қауiпсiз  дозасы жөнiндегi мәселе Жер бетiнде  иондаушы радиацияның табиғи  фонының болуымен байланысты. Бұл  радиация Жер бетiнде саналы  өмiр қалыптаспай тұрып та болған. Бүкiл өмiр эволюциясы осы табиғи  радиация фонында қалыптасты. Сондықтар  табиғи фон деңгейiндегi радиация  адам өмiрiне ешқандай қауiп  тудырмайды. Радиацияның табиғи  фоны бiр жағынан Жер қыртысындағы  радиоактивтi элементтердiң ыдырауымен  екiншi жағынан ғарыштан келетiн  сәулелермен байланысты. Сонымен  қатар радиация деңгейiнiң артуына  ядролық жарылыстардың да әсерi мол. 

Кейбiр  мамандық иелерi өз кәсiбiне байланысты табиғи фонға қосымша сәуле әсерiне ұшырайды. Олар, мысалы, рентгенолог-дәрiгерлер, атом станцияларының қызметкерлерi, ғарышкерлер, ғалым-физиктер т.с.с. Сондықтан, сәулеленудiң  адам өмiрiне қауiпсiз деңгейiн анықтау  қажет болатын. Оның мәнi бiр жыл  үшiн 50 мЗв-ға тең.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

Осы курстық  жұмыста қаралған тақырып радиоактивтілік, радиоактивті сәулелену және оның түрлері, ыдырау заңы болатын.

Курстық жұмыста радиоактивтіктің – атом ядросының күрделі құрамын дәлелдейтін  құбылыстың ашылуын зерттедік. Өзіміз білетіндей, рентген сәулелері алғаш  рет шапшаң электрондар разрядтық  түтіктің шыны ыдысының қабырғаларына  соқтығысуынан алынған-ды. Олармен  бір мезгілде түтік қабырғаларының жарық шығаруы байқалған.

  Қаралған  материалдардың, яғни оқулықтар,  журналдар, интернет көздері және  т.б осы тақырып көлемінде жазылған  маңызды деректерді физика сабақтарында  да, сонымен қоса өзге сабақтарда  да  әлі де болса дұрыс қолдау  таппаған.

Курстық жұмыстың негізгі бөлімінде радиоактивтіліктің орнықсыз ядролардың нәтижесінде болатындығы  анықталды. Ядролық күштер кейбір изотоптарды  орнықсыздыққа апарады да, олар қайсыбір  сәулелену шығарып, ыдырап кетеді.

  Осы  тақырып зерттеліп , ол  теориялық  және ғылыми - әдістемелік жағынан  әдеби түрде талданып шығылған  болатын.  Осы тақырыптың зерттелу  барысында радиоактивтіліктің қасиеттері  зерттелді.

 

 

 

 

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Жұманов К.Б.Атомдық физика. оқулық.-Алматы.2006.

2. Ахиезер А.И. Атомная физика.Справочное пособие.-Киев: «Наукова думка»,1988
3. Белый М.У.,Охрименко Б.А.Атомная физика.-Киев: «Вища школа»,1984.
4. Борн М. Атомная физика.-М.Мир,1970.
5. Ельяшевич М.А.Атомная и молекулярная спектроскопия.- М.Физматгиз,1962.
6. Матвеев А.М. Атомная физика .-М.Высшая школа,1989
7. Нерсесов Э.А. Основные законы атомной и ядерной физики.-М.Высшая школа,1988.
8. Савельев И.В.Курс общей физики.Т.З-М.Наука ,1987.
9. Сивухин Д.В.Общий курс физики.Атомная и ядерная физика.Ч.  I.Атомная физика .-М.Наука ,1986.
10. Соколов А.А.,Тернов И.М.,Жуковский В.Ч.Квантовая механіка.-М.Наука, 1979.
11. Фриш С.Э. Оптические спектры атомов .-М.Л:Физматгиз,1963.
12. Шпольский Э.В.Атомная физика:В 2-х т.-М.Наука ,1984.
13. Савельев И.В.Сборник вапросов и задач по общей физике .-М.Наука,1988.
14. Иродов И.Е.Сборник задач по атомной  и ядерной физике.-М.Энергоатомиздат,1984.
15. иродов И.Е.Квантовая физика.-М.-СПБ.:Физматлит,2001.
16. Трофимова Т.И.СБ.Задач по курсу физики.-М.В.Ш,1991.
17. Храмов Ю.А.Физики библиографический справочник .-М.Наука,19837