Ішкі секреция бездері

Дата добавления: 27 Февраля 2013 в 18:15
Автор: Z*******@list.ru
Тип работы: творческая работа
Скачать полностью (256.75 Кб)
Работа содержит 1 файл
Скачать  Открыть 

Ішкі секреция бездері.ppt

  —  463.50 Кб

Тақырыбы: 
ІШКІ СЕКРЕЦИЯ БЕЗДЕРІ

 

 

Ішкі секреция бездері  немесе эндокриндік мүшелер жүйесі (гр. «endon» - ішкі, «сrino» - бөлемін) биологиялық белсенді заттарбөлетін мүшелерге жатады. Ішкі секреция бездерінің жасушаларын ұсақ қантамырлар

мен лимфа қылтамырлары торлайды. Бұл бездерде бөлінетін сұйықтықты шығаратын өзек болмағандықтан, сұйыктық бірден қанға өтеді. Сондықтан мұндай бездерді ішкі секреция бездері деп атайды.

Ішкі секреция бездеріне  жататындар: гипофиз, қалқанша без, қалқанша маңы безі, тимус, эпифиз, бүйрек үсті бездері және т. б.

Ұйқыбез бен жыныс бездері - аралас бездер. Олар әрі ішкі, әрі сыртқы секрециялық қызмет  аткарады. Бұл бездерден бөлінетін

 заттар канға да және басқа мүшелерге де өтеді. Ішкі секреция бездерінен бөлінетін сұйықтықты гормондар дейді.

Гормондар (гр. «һоrmae» - қоздырамын, козғалыска келтіремін) - ішкі секреция бездерінен бөлінетін ұлпалар мен мүшелерге әсер ететін биологиялық белсенді заттар. Гормондардың барлығы ағзалық заттар, себебі, олардың біреуі нәруыздан, екіншісі аминқышкылдарынан, үшіншісі май тектес заттардан құралған. Гормондар ішкі секреция бездерінен бөлінін, қан,лимфа, ұлпа сұйыктығы арқылы басқа мүшелерге жеткізіледі. ішкі секреция бездерінің қызметін реттейтін орталық - аралық жағы гипоталамус (гр. «һуро» - асты, төменгі жағы, «tаlаmое» - бөлме). Оны көру төмпешік асты бөлімі деп те атайды. Гипоталамус пен гипофиздің қызметі бірімен-бірі тығыз байланысып, гипоталамустен гипофиздік жүйе құралады

Ішкі секреция бездерінен  бөлінетін гормондар 

және 

олардың адам ағзасына  әсері

Гормондар

 

Бөлетін бездер

 

Ағзаға әсері

 

Тироксин

 

Қалқанша безі

 

Негізінен зат алмасу  каркындылығын арттырады

 

Паратгормон

 

Қалканшамаңы безі

 

Кальций және фосфор  алмасуын реттейді

 

Инсулин

 

Ұйкыбездің аралды бөлігі

 

Бұлшық ет және басқа  жасушалардың глюкозаны пайдалануын  арттырады, қанның құрамындағы канттың  мөлшерін азайтады, гликогеннің  қорын арттырады, глюкозаның алмасуына  әсер етеді

 

Глюкагон

 

----

 

Бауырдағы гликогеннің  канда глюкозаға айналуына әсер  етеді

Адреналин

 

Бүйрек үсті бездің  без заты

 

Симпатикалык жүйкелердің  әсерін арттырады, бауыр мен бұлшық  еттердегі гликогеннің ыдырауына  әсер етеді

 

Норадреналин

 

----

 

Қантамырларын тарылтады

 

Өсу гормоны (соматропты  гормон)

 

Гипофиздің алдыңғы бөлігі

 

Сүйектің және ағзаның  калыпты өсуін реттейді, нәруыздың, көмірсудың және майдың алмасуына  әсер етеді

Гиреотропты гормон

 

----

 

Калқанша бездің өсуіне  және тироксиннін түзілуіне әсер  етеді

 

Адренокорти-котропты гормон (АКТГ)

 

----

 

Бүйрек үсті бездердің  өсуіне және оларда гормондардың  түзілуіне әсер етеді

 

Окцитоцин

 

Гипоталамус (гипофиздің  артқы бөлігі)

 

Жатыр бұлшық еттерінің  жиырылуына және сүттің бөлінуіне  әсер етеді

Вазопрессин

 

----

 

Бірыңғай салалы бұлшық  еттердің жиырылуына жағдай жасайды. Зәрдің бөлінуін азайтады

 

Тестостерон (андрогендер)

 

Аталық бездер

 

Аталық жыныс белгілердің  дамуына әрі сақталуына әсер  етеді

 

Эстрадиол (экстрогендер)

 

Аналық бездер

 

Аналық жыныс белгілердің  дамуын әрі сақталуын қамтамасыз  етеді

Қызметі:

1. Гормондар денедегі  зат алмасу қарқындылығын өзгертеді;

2. Ағзаның тіршілік  ету ортасына бейімделушілігін  арттырады;

3. Өсу мен көбеюді  реттейді;

4. Ағзадағы физиологиялық  үдерістерді үдетеді (күшейтеді)  немесе бәсеңдетеді.

Гипофиз (гр. «һурорһуsіs» - өсінді) аралық мидың астыңғы жағына жіңішке өсінді арқылы бекінеді. Пішіні үрмебұршақ тәрізді, ересек адамдар да салмағы 0,5-0,6 г-ға жетеді. Гипофиз - безді және жүйке

ұлпаларынан тұрады. Гипофиз  алдыңғы, ортаңғы және артқы бөліктерден  тұрады. Бұл безден бөлінетін 25 түрлі  гормонның 7-еуі

жеке  бөлініп алынып, толық  зерттелген.

Қызметі:

1) гипофиздің алдыңғы  бөлігі құрамы нәруыздан тұратын өсу гормонын (соматотропин) бөледі. Өсу гормоны дененің, өсіресе

ұзын сүйектерінің өсуіне  әсер етеді;

2) нәруыздың, майдың,  көмірсудың алмасуын реттейді;

3) жыныс бездерінің  жұмысын қалпына келтіреді;

4) сүт безінен сүттің  бөлінуін камтамасыз етеді;

5) бүйрек үсті безі  қыртысының өсуіне, одан бірнеше  гормондар бөлінуіне, қалқанша  бездің дамуына әсер етеді;

6) кандағы темірдің  тұрақтылығын сақтайды.

Эпифиз - пішіні домалақша без, салмағы 0,2 г. Ол ортаңғы ми мен аралық мидың ортасында орналасқан.

Одан мелатонин гормоны  бөлінеді. Ол ағзадағы тәуліктік  ырғаққа, басқа ішкі секреция  бездерінің және қандағы калий мөлшеріне әсер етеді. 

ОРЫНДАҒАН: И-11 тобының студенті  Тасова ГүлжауҺар 
 
ТЕКСЕРГЕН: Хамитова Құралай

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!!!


Описание работы
Ішкі секреция бездері немесе эндокриндік мүшелер жүйесі (гр. «endon» - ішкі, «сrino» - бөлемін) биологиялық белсенді заттарбөлетін мүшелерге жатады. Ішкі секреция бездерінің жасушаларын ұсақ қантамырлар мен лимфа қылтамырлары торлайды. Бұл бездерде бөлінетін сұйықтықты шығаратын өзек болмағандықтан, сұйыктық бірден қанға өтеді. Сондықтан мұндай бездерді ішкі секреция бездері деп атайды.
Содержание
содержание отсутствует